Palmen kweken is besmettelijk

Exotische teelten in Erica van Gardenpalms Europe

Palmenkwekerij Gardenpalms aan de Beekweg in Erica is een buitenbeentje. Het is een van de weinige tuinbouwbedrijven in Noordwest-Europa die zich specialiseren in de import, teelt en handel in exotische bomen en stamgewassen. Naast vooral palmen in alle soorten en maten levert het bedrijf ook yucca’s, bananenplanten en boomvarens.

Herbert Riphagen of GardenpalmsPalmen kweken vergt geduld en vooruit denken, zegt kweker Herbert Riphagen in Erica.

De gewassen komen letterlijk van over de hele wereld naar Erica toe, vertelt Herbert Riphagen (42), die het bedrijf voert samen met zijn compagnon Hendrik Speet. De zaden of planten en bomen komen via Rotterdam binnen uit Australië, Tasmanië, Nieuw-Zeeland, Japan, Indonesië, Zuid-Korea, India en Zuid-Amerika. „Onze afzet zit in heel Europa.”

De exotische specialisatie van het bedrijf is nauw verbonden met de levensloop van Riphagen. Als zoon van een tuindersechtpaar uit Oene op de Veluwe groeide hij op in Indonesië. Daar waren zijn ouders heengetrokken om ontwikkelingswerk te doen. Na terugkeer in Nederland en zijn schoolopleiding (heao) reisde Riphagen veelvuldig naar het Verre Oosten en andere continenten om er rond te kijken. In 1998 kwam Riphagen terug naar Nederland om er zich te vestigen met zijn Indonesische echtgenote. In Ede vonden ze een geschikt koophuis, maar ze wilden toch iets behouden van de tropische sferen waarin ze beiden waren opgegroeid. „Een exotische tuin die je ook in de winter kunt behouden. Ik kwam er al snel achter dat er hier niet veel leverbaar was. Geschikte planten en bomen waren nauwelijks te vinden of bleken heel klein, dun en dus kwetsbaar.”

Daarom besloot hij zelf palmen te gaan kweken, eerst gewoon in potjes op zolder. Via internet kwam Riphagen op het spoor van mensen met dezelfde interesse. Zo deed hij zijn eerste contacten op.

Beursbezoek

Het werd serieus na beursbezoek in Spanje in 2001 waar hij bij een groothandel 30.000 palmzaden kocht. Een deel kweekte hij op in een hoekje in de kas van zijn broer, die de ouderlijke coniferenkwekerij in Oene had overgenomen. „Er zat handel in palmen, de markt lag in feite gewoon nog open.” Zijn eerste partij jonge palmen verdeelde Riphagen in tweeën: een helft voor afzet naar de groothandel in Spanje en de andere helft ging in een zeecontainer naar Zuid-Amerika om daar verder te worden opgekweekt. „Dat kost aan transport ongeveer hetzelfde.” Die palmen komen dan opgekweekt retour naar de kwekerij waar ze verder doorwortelen en vervolgens worden afgeleverd.

Met plantenhandelaar Hendrik Speet, die al vaker bij hem kocht, ging Riphagen een compagnonschap aan. In het Drentse Erica kochten ze een glastuinbouwbedrijf met 20.000 vierkante meter glasopstand om de eigen kwekerij in te vestigen. „In het begin was het wat te groot, nu past het ons prima. Dat de kwekerij niet dicht bij een veiling ligt, maar pal aan de Duitse grens, is voor ons alleen maar gunstig. We zitten hier mooi en dit bedrijf was betaalbaar. Bijkomend voordeel is dat veel van onze afzet in Duitsland zit en dat scheelt in het transporttarief.” Behalve aan FloraHolland levert Gardenpalms ook veel via de Duitse veiling Landgard aan grotere tuincentra en aan bijvoorbeeld kantoorinrichters of dierentuinen.

Avonturier

„Ik ben van reiziger, kweker geworden en handelaar. Dat zie ik als een ideale mix. Ik zie mijzelf niet zozeer als ondernemer, maar meer als avonturier: ik wil vooral nieuwe dingen doen.” Zodra het drukke seizoen, van maart tot en met mei, voorbij is en de naleveringen zijn gedaan, trekt Riphagen nog enkele malen per jaar de wijde wereld in. Dan bezoekt hij handelsrelaties en kweekbedrijven of gaat op zoek naar nieuwe soorten.

Zo was hij onlangs nog in India om zaad te kopen van een palmensoort die hoog in de bergen groeit. „Die is zo onbekend dat hij nog onbeschreven is.” De daaropvolgende opkweek in de eigen kas is bedoeld om te zien hoe de groei verloopt en hoe winterhard de plant is.

Dat laatste is voor de kweker belangrijk voor de afzet in Noordwest-Europa. Volgens Riphagen bestaan er in de handel en daardoor ook onder consumenten nog veel vooroordelen over palmen. De bomen zouden bij het minste of geringste winterweer doodvriezen. Maar dat valt volgens de kweker erg mee. „Er zijn genoeg soorten die best tegen een stootje kunnen.” Dat het kan, bewees hij door de tuin bij zijn eigen woning vol te zetten. „Ze verklaarden me in de buurt eerst voor gek. Die palmen zouden in het voorjaar wel allemaal dood zijn. Dat gebeurde niet en de plant werd een hausse.”

Riphagen en Speet stapten precies op het juiste moment in, stellen zij vast. Vooral tussen 1998 en 2008 ging het namelijk hard. „De palm is een trend geworden, net als de potolijf en de banaan.” Maar om van een trend een duurzame markt te maken, moeten de producten niet tegenvallen en dus langer meegaan. Veel hangt volgens de palmenkweker dan af van goede productvoorlichting. „Met een palm koop je als consument een beleving. Mensen die ergens in een zonnig land op vakantie zijn geweest, willen bij thuiskomst een stukje van dat vakantiegevoel behouden en kopen een palm. Een palm creëert een exotisch gevoel en consumenten gaan zich aan die bomen hechten.”

Door de snelle opkomst van de vraag naar dit soort gewassen, loopt de voorlichting echter achter, analyseert Riphagen. „De handel en daarmee ook de consument weet gewoon niet wat wel en niet kan bij een palm, welke soort bijvoorbeeld wel of niet winterhard is. Om ze in de volle grond in je tuin te kunnen houden, vergt gewoon wat meer kennis.”

Er deden volgens hem vooral in de beginjaren heel wat indianenverhalen de ronde. Alle soorten die bij Gardenpalms binnenkomen, worden dan ook eerst getest. „Wij vertellen op onze consumentensite Mypalmshop.nl het hele verhaal en besteden veel aandacht aan de meegeleverde productlabels.” Palmen kweken en verhandelen is minstens vijf tot zes jaar vooruitdenken, stelt Riphagen. Dat is de periode die nodig is om een beetje volgroeide en robuuste boom te kunnen afleveren. Naast eigen kweek uit zaad - stekken of enten gaat niet bij palmen - en import van jonge planten om ze in een kweek van twee jaar verder te laten doorwortelen, importeert het bedrijf ook volwassen bomen op bestelling. Bijvoorbeeld als een dierentuin een nieuw exotisch dierenverblijf wil inrichten. Naast palmen zijn ook boomvarens leverbaar, soorten die wel 12 tot 13 meter kunnen uitgroeien en die speciaal uit Tasmanië worden geïmporteerd

Kwekerij open voor publiek

Gardenpalms Europe aan de Beekweg 18 in Erica is iedere zaterdag open tussen 10 en 16 uur voor het publiek. Daarnaast is het bedrijf dit weekeinde deelnemer aan Kom in de Kas in de regio Zuidoost-Drenthe. Publiek op het bedrijf is belangrijk, stelt palmenkweker Herbert Riphagen. „Zo houd je voeling met de markt en de eindgebruiker. Als kweker ben je anders maar alleen bezig in de kas.”
www.komindekas.nl

Het werd serieus na beursbezoek in Spanje in 2001 waar hij bij een groothandel 30.000 palmzaden kocht. Een deel kweekte hij op in een hoekje in de kas van zijn broer, die de ouderlijke coniferenkwekerij in Oene had overgenomen. „Er zat handel in palmen, de markt lag in feite gewoon nog open.” Zijn eerste partij jonge palmen verdeelde Riphagen in tweeën: een helft voor afzet naar de groothandel in Spanje en de andere helft ging in een zeecontainer naar Zuid-Amerika om daar verder te worden opgekweekt. „Dat kost aan transport ongeveer hetzelfde.” Die palmen komen dan opgekweekt retour naar de kwekerij waar ze verder doorwortelen en vervolgens worden afgeleverd.

Traag reageren

Riphagen wil niet zozeer groter worden met zijn bedrijf, zegt hij, maar wel nog beter. „Er valt nog zo veel te leren. De winter van ‘96-’97 en de afgelopen winter waren goede tests om te kijken wat wel en niet kan. Maar palmen reageren traag. Je merkt pas na een maand of drie of je iets fout hebt gedaan.”

Niet alleen Riphagen is inmiddels besmet met het palmenvirus: de kweek van deze soort kent ook een internationale club enthousiaste hobbyisten die onderling zaden en kennis uitwisselen en discussiëren op internetfora.. Riphagen zegt er veel baat bij te hebben. „Palmen kweken vergt geduld en goed zaad vinden lukt alleen met kennis van zaken en de juiste contacten. Ik vind het leuk om de kennis die ik heb opgedaan te delen met anderen. Ik ben niet bang voor concurrentie; dat is alleen maar gezond.”

Gardenpalms kas

© Nieuwe Oogst, Joost De la Court, 31-Maart-2012